Plankenkoorts

Boekbespreking door Karel Jurgens

Wie kent het niet: dat gevoel dat alles begint te draaien, je ineens niets meer kunt en de grond onder je voeten wegzakt als je voor publiek moet optreden?
Het is heus niet alleen iets voor solisten – er zijn genoeg helemaal niet zo slechte amateur-koorzangers die liever niet op de voorste rij staan tijdens een uitvoering. Plankenkoorts kan zelfs hele koren verlammen.

Vind je dit ook jammer en zou je er graag iets aan doen, dan is er nu een lekker handzaam werkje in de categorie zelfhulpboeken: ‘Plankenkoorts’ geschreven door Rob Faltin. Deze auteur was jarenlang altviolist bij het Koninklijk Concertgebouworkest. Hij is werkzaam als gz-psycholoog en gedragstherapeut, en is – afgaande op een aantal steeds terugkerende thema’s in de voorbeelden die hij geeft – ervaringsdeskundige in het onderwerp.
‘Plankenkoorts’is een boekje dat je vlot leest door de aardige, positieve en humoristische stijl. Het gaat uit van degelijke, goed gefundeerde methodes uit de cognitieve gedragstherapie. Voor verreweg de meeste mensen die regelmatig last hebben van angst voor optredens biedt het een bewezen effectieve manier om die angst aanzienlijk te verminderen en, als die toch nog eens de kop opsteekt, er beter mee te kunnen omgaan. En dat is geen te

verwaarlozen groep: prof. dr. Sako Visser, hoogleraar gezondheidszorgpsychologie, schrijft in zijn voorwoord dat 40% van de professionele musici in orkesten in meer- of mindere mate worstelt met podiumangst. Om maar te zwijgen over de vele beroemde popmusici die allerlei meestal niet erg gezonde middelen nodig hebben om te kunnen optreden. Ook politici en andere sprekers kennen het probleem. Tijd voor een oplossing!

Wat heb je eraan?

Als zanger in een koor denk je misschien dat het allemaal niet zo’n vaart zal lopen. Op je veilige plekje op de achterste rij kun je goed naar je buurman of -vrouw luisteren en val je niet zo snel door de mand. Vermijdingsgedrag, zou de psycholoog zeggen.
In de cognitieve gedragstherapie wordt er vanuit gegaan dat vermijding van de situaties waar iemand bang voor is die angst in stand zal houden, en dat je er daarom alleen vanaf kunt komen door jezelf geleidelijk bloot te stellen aan de situaties waarin je die angst voelt. Door dit lang genoeg vol te houden, kun je ontdekken dat de angst na verloop van tijd minder zal worden. Dan komt er ruimte om de competenties die je eigenlijk al wel had tot bloei te laten komen, en te gaan genieten van je successen. Dit wordt wel het ‘doorbreken van de angstcirkel’ genoemd. Uiteraard moet je dit niet zomaar doen; een stapsgewijze opbouw, gecombineerd met ontspanningstechnieken is het meest motiverend en het beste vol te houden. Een goede vriend of vriendin kan je helpen bij het uitvoeren van de oefeningen en een steuntje inde rug bieden als het even te moeilijk wordt. Bedenk ook dat het hele proces makkelijk een aantal maanden kan duren.
De stapsgewijze aanpak is ook in de opbouw van het boek terug te vinden. In de eerste tien korte hoofdstukjes wordt aan de hand van een flink aantal verhelderende schema’s en behulpzame oefeningen toegewerkt naar een effectieve vermindering van je podium- of aanverwante angst. Daarna komen een aantal bijzondere gevallen van plankenkoorts aan bod, en het boek sluit af met drie hoofdstukjes over respectievelijk het corrigeren van sombermakende gedachten (waar angst vaak mee gepaard gaat), de waarde van een gezonde leefstijl en manieren om terugval te voorkomen.

Werkt het voor iedereen?

Ja en nee. De methode achter dit boek is waarschijnlijk de meest onderzochte en de als meest effectief beoordeelde psychotherapeutische aanpak die er is. Maar psychologie is uiteraard iets anders dan meetkunde. Het menselijk brein wordt wel ‘het meest complexe bekende object in het universum’ genoemd. Er kan dus best eens iemand zijn bij wie deze aanpak niet goed werkt. Contra-indicaties zijn onder meer het gebruik van alcohol, drugs en verslavende medicijnen. Verder zou je als vuistregel kunnen hanteren dat, hoe vroeger in het leven de angst is ontstaan, hoe langer het duurt om hem voldoende te verminderen. Maar dat is, hoe dan ook, altijd de moeite waard.

Plankenkoorts

Naar ^ boven