Vocal Line, VOÏSZ en Big Band Utrecht

 

Gezien en gehoord: Vocal Line, VOÏSZ en Big Band Utrecht in Stadstheater De Kom te Nieuwegein 9 maart 2014

 

Swingende zang, klaterend koper en muziek in de aderen

Bij aankomst in het stadstheater De Kom wordt meteen duidelijk dat je hier in elk geval adem kunt halen. In tegenstelling tot de oude versie van dit theater is deze twee jaar jonge versie een prachtig, ruim opgezet en modern theater. Dit was een goede keuze voor een modern en helder concert. De zaal was vol en dat was mooi om te zien, maar ik had niet anders verwacht. Twee topkoren met twee topdirigenten op één podium met een extra toetje van Big Band Utrecht. Dat kon niet misgaan.

 

Het nieuwe project van VOÏSZ is een samenwerking met deze Utrechtse big band onder leiding van Martien de Kam en heet “KOPER”. Dit concert was de eerste tryout en wat mij betreft was het bijzonder geslaagd. De combinatie van de heldere stemmen van Voïsz en de swingende riffs van de big band was een gouden… uh, koperen keuze! Ik waande me bij gelegenheid in de jaren ’40 terwijl de zangers, uitgedost in elegante cocktail kledij, net zo goed in een naoorlogse radiostudio hadden kunnen staan.

 

Big Band Utrecht en VO¤SZBig Band Utrecht opende met een stoere swing chart Groovin’ Hard van Don Menza en Buddy Rich (1970). Deze jonge musici laten horen dat ze een goed gevoel voor timing en frasering hebben en dat ze ook uitstekend in staat zijn om een koor te begeleiden.

Bij het eerste nummer met koor was de big band en combo niet goed afgestemd met het koor, maar de geluidsmannen hadden dit snel in de gaten en de balans in volume en sound werd steeds beter. Het podium was miniem aangekleed om alle aandacht te kunnen vestigen op de zangers en musici. Ouderwetse spots stonden her en der geplaatst terwijl het koor rechts op het podium op risers stond en de big band links opgesteld was.

Het tweede nummer was voor VOÏSZ. Merel Martens kwam het podium op in een voor haar doen gewaagde jurk met een mooi rugdetail en opgestoken haren. Ze zag er prachtig uit. Joshua Fought The Battle of Jericho van de Swingles in een arrangement van Jonathan Rathbone was een zeer geslaagde vocale opening waarbij de sopranen erg opvielen door hun helderheid en mooie klankkleur. De swing zat er goed in en de dynamiek was ook zeer sterk. Merel dirigeert deze groep met een bescheiden vertrouwen en geeft ze alle ruimte om te doen waar ze goed in zijn. Zij heeft een elegante stijl van dirigeren met een mooie handhouding die heerlijk is om te zien en bovendien zeer effectief werkt. Merel nam ook op een gegeven moment de big band over met alle gemak en de dirigenten wisselden elkaar daarna af, wat erg leuk was voor het publiek.

 

Bij het derde nummer was er een prominente rol weggelegd voor de toetsenist die erg goed bleek te zijn. Een lekker lui nummer Perth (origineel Bon Iver) in een prachtig, fragiel arrangement voor koor en big band van de hand van Merel Martens. Mooi contrabas afgewisseld met minieme pianobegeleiding en een fantastische saxofoonsolo zorgde voor een mooie sfeer.

Voor het vierde nummer kwam BBU met het oude bekende Skylark. Ik ken het nummer in een fantastisch Bob Brookmeyer arrangement en het werd met veel precisie gebracht door deze jonge, getalenteerde big band. Het vijfde nummer was weer voor VOÏSZ maar dan in een damesensemble arrangement – ook mooi voor de afwisseling en het gaf een showcase voor deze schitterende damesstemmen. Deze prachtige Skimming The Skies van Wouter Hamel in een arrangement van Merel Martens was een van de hoogtepunten van hun optreden wat mij betreft. Mooie dingen van Nederlandse bodem.

Het zesde stuk was het onmisbare Bossa Nova arrangement O Pato (origineel uitgevoerd door Joao Gilberto) gecomponeerd door Jayme Silva en Neuza Teixeira (Braziliaans), wat vertaald betekent “de eend”. Joao Gilberto is bekend als “de man die Bossa Nova ontdekt heeft”. O Pato is erg geestig en gaat over zwanen, eenden en ganzen “kwak kwak”. Het nummer liet zien dat niet alleen de zangers maar ook Merel Martens wellicht ook heel goed haar plek kan vinden op de Latin dansvloer.

 

Bij het zevende arrangement Splanky (Neal Hefti 1958) dat beroemd gemaakt is door het Count Basie Orkest werd het publiek uitgenodigd om het stuk te filmen ter promotie van de concerten van het project “Koper”. Hup… alle smartphones omhoog en filmen maar! Bij het laatste nummer voor de pauze liet Merel Martens zien waarom zij een ster is. Relaxt en toch met totale controle over haar koor en de big band, dirigeert ze Who Will Comfort Me van de jonge Amerikaanse jazz zangeres Melody Gardot in een arrangement van Bart Tarenskeen zonder overdreven te zijn; zonder zichtbare tekens of gebaren maar meer coachend met haar lichaam. In dit stuk kreeg ze ook de big band boys aan het zingen! Erg leuk en een mooie manier om de pauze in te luiden.

 

Vocal Line

Vocal LineNa de pauze was het podium volledig voor Vocal Line uit Denemarken onder leiding van Jens Johansen. Vocal Line opende met het nog altijd zeer indrukwekkende Audition Day van het Beauty in the Breakdown album. Het origineel is van Oh Land en het arrangement van Malene Rigtrup, een Vocal Line alumnus. Dat zette de toon voor de hele set. Zuiver geïntoneerd; hypnotisch ritmisch; pretentieloos dynamisch. Jens Johansen – de Maestro – stuurt zijn koor aan met subtiele, doch krachtige beweging en de bescheidenheid en passie die hem kenmerken.

Het tweede nummer – het titelnummer – Precious Things van Tori Amos wederom in een waanzinnig arrangement van Malene Rigtrup was breekbaar en mooi zoals Tori Amos nummers vaak zijn. Vocal Line zingt met zoveel gevoel; dynamisch verschil en groove. Wat moet ik er van zeggen? Het werd wederom duidelijk dat wij allen in het publiek luisterden naar het beste popkoor van Europa – misschien zelfs van de hele wereld. Geleid door een man met een ongelooflijke visie en het talent om de visie te implementeren keer op keer; maar ook een man die je met een brede glimlach in de gang een dikke pakkerd geeft; jouw naam kent en dankbaar naar je kijkt in het publiek omdat je de tijd er voor neemt naar zijn koor te komen luisteren.

 

Het derde nummer was in het Deens maar who cares?! Gør det kort gaat over een vrouw die tegen haar partner zegt “als je het uit wilt maken, doe het nu dan. Doe het snel. Dan doet het minder pijn”. Het arrangement was van Tine Fris: zowel Vocal Line zangeres van het eerste uur als een van de oprichters van Postyr Project. Dit was een indrukwekkend nummer maar dat waren ze allemaal. Perfect in balans; perfecte intonatie. Ik was bijna vergeten wat op te schrijven, zo ging ik op in de muziek. En geloof me: de taal? Maakt niet uit. Deze zangers zingen met zoveel gevoel en weten precies waar het nummer over gaat, zodat je meteen het hele verhaal meekrijgt.

Toen kwam het vierde nummer, Peter Gabriel’s The Blood of Eden, wat voor mij HET nummer van de avond was. Het is geen geheim dat Jens Johansen van bepaalde artiesten houdt: Joni Mitchell, Tori Amos, Björk. Maar zijn favoriete artiest is toch wel Peter Gabriel. Jens heeft jaren gewerkt aan dit meesterwerk en het resultaat mag er zijn. Het is een magistraal tapijt van ontroering. De solist gaf een voortreffelijke interpretatie van dit nummer. Er zijn geen superlatieven genoeg om het te omschrijven. Als je de nieuwe CD “Precious Things” van Vocal Line alleen voor dit nummer koopt, is het het geld al meer dan waard.

Na The Blood Of Eden kwam weer een hoogtepunt. Björk’s Hyperballad over het leven boven op een berg en je menselijkheid uitdagen door dingen over de rand te gooien en heel dichtbij de afgrond te staan, alvorens toch veilig terug naar huis te gaan naar je geliefden. Wederom geraffineerd solowerk met een fantastisch gevoel voor timing.

 

Het mooiste van de Vocal Line Experience is hoeveel plezier de zangers uitstralen. Zij hebben vrijwel geen choreo of regie. Ze staan op risers; wisselen enkel van plaats bijvoorbeeld wanneer een lead stemgroep of solist benadrukt moet worden. Maar hun gezichten zeggen alles. Ze houden van de muziek; die stroomt in hun aderen. Zelfs na vijf shows op een rij; avond na avond. Dan stralen ze nog plezier en passie uit.

We hebben na Björk weer kunnen genieten van een Deens nummer Viola. Het origineel is in het Zweeds geschreven en gaat over een vrouw, Viola, die gesteund wordt in moeilijke tijden door haar vriendinnen. Het nummer heeft een lieflijke melodie en is opbeurend van klank. Op een gegeven moment stapte Jens opzij en gaf hij zijn koor alle ruimte, zichtbaar genietend van hun uitvoering.

Het zevende nummer was een Nick Cave original Into My Arms met een solo voor een zanger die al 23 jaar bij Vocal Line zingt en eindelijk zijn solo kreeg. In dit nummer stond een mannenensemble vooraan en wat een sound hadden ze. Perfecte blending, timing en intonatie. Het was engelachtig.

Het volgende nummer in de set was een grappige Helicopter. Stap in een helikopter om nieuwe plekken te ontdekken; maar je kunt altijd weer terugkeren naar je bekende plaats. Toen kwam Don’t Give Up. Wederom een Peter Gabriel arrangement dat naar mijn bescheiden mening nog mooier is dan het origineel. Geek in the Pink (Jason Mraz) met een hilarisch mannenensemble was ook een leuke afwisseling voor het publiek met een gezellige opstelling vooraan. Pose.

Line Groth was helaas ziek tijdens het concert en kon niet meezingen. Dat betekende echter niet dat wij haar prachtig arrangement van Here’s To Life , een Shirley Horn origineel, hebben moeten missen. Dit was het laatste nummer in de set en een terecht slot.

 

NO COMPLAINTS AND NO REGRETS.

I STILL BELIEVE IN CHASING DREAMS AND PLACING BETS.

BUT I HAVE LEARNED THAT ALL YOU GIVE IS ALL YOU GET, SO GIVE IT ALL YOU GOT.

 

Uiteindelijk kwamen VOÏSZ en Vocal Line samen rondom de zaal en gaven ons een toegift met Viva La Vida. Als kleine opmerking moet ik kwijt dat dit voor mij niet had gehoeven. Viva La Vida, net als Hallelujah, zijn beide prachtige arrangementen van Jens Johansen. Zo prachtig dat vrijwel ieder koor er minimaal één van heeft gezongen. Het was een voorspelbaar eind waar ik zelf niet zo’n behoefte aan had na al dat verrassends en moois. Maar het was wel mooi om die twee groepen iets gezamenlijks te horen doen.

 

Het is moeilijk om een recensie te schrijven van een concert dat mij zo heeft ontroerd en geraakt. Ik kan geen kritiek geven op iets wat zo puur en authentiek is. Het is waar wij allemaal naar streven, of we dirigenten zijn of zangers. Ik hoorde het ook bij de Swingles in Londen; passie die leidt tot perfectie. Ik ben van mening nu ik Jens Johansen vaker bezig heb gezien dat je dit niveau kunt bereiken door commitment. Toewijding aan dezelfde elementen van muziek: intonatie, ritmiek, dynamiek en interpretatie.; en een fikse dosis liefde voor hetgeen wat je doet. Ook Merel Martens is goed op weg om dit te bereiken en wij mogen trots op haar zijn.

 

De concerten van “Koper” zijn in Amsterdam op 29 juni a.s. en in Utrecht op 5 en 6 juli a.s. Deze kan ik ook van harte aanbevelen. Als je van swing houdt, ga er heen!

 

Annalisa Schmad

 

Delen: