Auteursrecht

 

Inleiding

Het auteursrecht is ingesteld om ervoor te zorgen dat makers van creatieve producten, zoals componisten, schrijvers en beeldend kunstenaars, inkomsten kunnen vergaren met hun werk. Zonder dit recht zou het vrijwel onmogelijk zijn van een creatief beroep te leven. Dan zouden er niet veel boeken, films, kunstwerken en muziekstukken (enz.) meer verschijnen. Daarmee is het auteursrecht - en het respecteren daarvan - dus ook zeer belangrijk voor zangers van 'lichte' muziek.​

 

Artikel 1 van de Auteurswet (1912)

"Het auteursrecht is het uitsluitend recht van den maker van een werk van letterkunde, wetenschap of kunst, of van diens rechtverkrijgenden, om dit openbaar te maken en te verveelvoudigen, behoudens de beperkingen bij de wet."

 

Naast deze nationale wet gelden er drie belangrijke internationale verdragen op het gebied van het auteursrecht, waarbij ook Nederland is aangesloten: de Berner Conventie (1886), de Universele Auteursrecht Conventie (1952) en het in 1996 tot stand gekomen Auteursrechtenverdrag van de World Intellectual Property Organization. Dankzij deze verdragen kunnen Nederlandse auteurs in alle andere aangesloten (ruim 140) verdragslanden aanspraak maken op dezelfde auteursrechtelijke bescherming als de eigen onderdanen van de betreffende landen (en vice versa!).

In beginsel moet je dus volgens de wet betalen voor het gebruik van muziekstukken. Hierop bestaan uitzonderingen die voor de huidige praktijk bij koren minder relevant zijn. Wij gaan er voor de duidelijkheid daarom van uit dat in de meeste gevallen rechten verschuldigd zijn.

 

Bij BALK aangesloten koren en zanggroepen zijn onverminderd zelf verantwoordelijk voor het naleven van de wet. Daaronder valt uiteraard ook het respecteren van het eigendomsrecht van anderen, in dit geval het auteursrecht van componisten, tekstschrijvers en arrangeurs.

 

Ten gehore brengen

In de eerste plaats moeten koren uitvoeringsrechten betalen voor het ‘ten gehore brengen’ van muziek. In alle situaties (repetities, concerten) waarin muziek – anders dan in opdracht of op verzoek van derden – ten gehore wordt gebracht is toestemming van BUMA verplicht. Dit betekent ook dat het niet is toegestaan muziek zonder toestemming en betaling van een vergoeding aan BUMA op een website te plaatsen (zie Muziek op websites).

 

Korting op BUMA-afdracht voor leden BALK

BALK heeft met BUMA een collectief contract gesloten, waarbij BALK per aangesloten koorlid een bepaald bedrag aan BUMA betaalt. Dit wordt via de contributie van BALK verrekend met de aangesloten koren en zanggroepen. Deze regeling is aanzienlijk goedkoper dan rechtstreeks aan BUMA betalen en scheelt veel administratieve rompslomp. Onder dit collectieve contract vallen de rechten over het ten gehore brengen van muziekstukken, behorend tot het door BUMA beheerde repertoire, tijdens:

♦ repetities,

♦ door de koorvereniging zelf georganiseerde uitvoeringen,

♦ door of namens de landelijke organisaties georganiseerde festivals,

♦ een optreden binnen de gemeente waar het koor gevestigd is en waar geen geldelijke vergoeding tegenover staat.

♦ optredens met professionele solozangers en begeleiders indien:

- Het bedrag van de gages/uitkoopsom niet meer bedraagt dan €1.000 excl. BTW per professional,

- de toegangsprijs van de uitvoering of evenement waar de uitvoering deel van uit maakt niet meer bedraagt dan € 25 ecxl. BTW,

- en het totaalbedrag van de gages/uitkoopsommen bij een uitvoering of evenement waar de uitvoering deel van uit maakt niet meer bedraagt dan €10.000 excl. BTW.

 

Opgave uitgevoerd repertoire verplicht

Om de via de contributies geïnde bedragen eerlijk te kunnen verdelen onder de rechthebbenden, moeten koren met ingang van 1 januari 2009 bijhouden welk repertoire hoe vaak is gebruikt tijdens uitvoeringen. Het eerdere voornemen om ook het muziekgebruik tijdens repetities verplicht te laten opgeven, heeft BUMA om praktische redenen laten vallen. Repetities dienen immers als regel ter voorbereiding van uitvoeringen.

De opgave moet gebeuren via een gebruiksvriendelijke interface op de website van BUMA/STEMRA. Alle koren krijgen daartoe een schriftelijk verzoek met een unieke inlogcode. Deze opgaven vormen de basis voor de afrekening van BUMA aan componisten, tekstdichters, bewerkers/arrangeurs en uitgevers van muziek.

 

Gebruik orkestbanden

Indien de orkestbanden zijn aangeschaft (en dus legaal zijn), dan mogen deze gebruikt worden voor de uitvoeringen, zonder extra afdracht aan BUMA.

 

Bladmuziek

Alvorens een koorwerk uit te kunnen voeren zal je over het stuk (muziek en tekst) moeten beschikken. Dat zal je moeten kopen bij de rechthebbenden: componist en tekstschrijver of hun erfgenamen of de uitgever aan wie de auteursrechten zijn overgedragen. Op bladmuziek berust het zgn. copyright, ook als het gaat om rechtevrije muziek! Gebruik je een kopie van een ander, dan maak je inbreuk op het auteursrecht! Er dient voor ieder koorlid een exemplaar aangeschaft te worden. Een gekocht exemplaar mag in beginsel niet vermenigvuldigd worden zonder toestemming van de rechthebbende. De toestemming zal meestal tegen betaling worden verleend.

 

Vermenigvuldiging

Voor het innen van auteursrechten in geval een muziekwerk wordt gekopieerd, is in 1995 de Stichting Musi©opy opgericht. Sinds 2011 is Musi©opy overgenomen door STEMRA en vanaf 2016 door FEMU (uitgevers van bladmuziek).

In principe dient ieder koorlid te beschikken over een exemplaar van de originele bladmuziek. Om additioneel te mogen kopiëren heb je als koor een licentie nodig van FEMU. Door het afsluiten van deze licentie mag je bladmuziek kopiëren voor de volgende doeleinden:

• voor een enkel, later bijgekomen lid;

• om aantekeningen op te maken;

• om beschadigde of zoekgeraakte bladmuziek te vervangen;

• om de originele partij van bladmuziek te vergroten of te verkleinen.

Indien je het additioneel kopiëren regelt via BALK krijg je 20% korting. Voor 2016 betaal je hiervoor €1,52 incl. BTW per koorlid per jaar via BALK of €1,90 indien je zelf als koor een licentie aanvraagt.

 

Lenen en uitlenen

Wie auteursrechtelijk beschermd werk uitleent, is verplicht om hiervan een correcte opgave te doen aan de Stichting Leenrecht, en de vastgestelde vergoeding over uitgeleende werken te betalen. Dit geldt dus voor de uitlener en niet voor degene die leent. Het zelf raadplegen of lenen van beschermd werk in bijv. bibliotheken leidt dus niet tot verplichtingen, zolang men er geen kopieën van maakt.

 

Niet meer gebruikte originelen

De originele bladmuziek die je niet meer op je repertoire hebt staan mag je niet verkopen, maar alleen “om niet” afstaan, d.w.z. in bruikleen geven of schenken. Je mag er dus geen geld voor vragen, tenzij je daarvoor expliciet toestemming hebt verkregen van de rechthebbende/uitgeverij.

 

Muziek op websites

STEMRA vraagt aan iedereen die muziek openbaar maakt een vergoeding. In principe heb je vooraf toestemming nodig als je muziek op je website gebruikt.

 

Repetitiemateriaal op de website
In principe heb je vooraf toestemming nodig als je muziek op je website gebruikt. Dit geldt ook voor muziekwerken die op een beveiligde pagina voor de eigen leden worden geplaatst om te oefenen voor eigen repetities. Voor dit repetitiemateriaal dienen koren rechten af te dragen aan STEMRA.

Handig is dat je niet per muziekwerk toestemming hoeft te vragen bij verschillende muziekauteurs. Bij STEMRA kan in één keer toestemming worden verkregen namens al deze verschillende muziekauteurs.

Het tarief voor 2016 bedraagt €130 excl. BTW. Je dient zelf een licentie aan te vragen.

 

Achtergrondmuziek op websites

De definitie van achtergrondmuziek is: muziek ter verfraaiing van een website, die op zichzelf de distributie of uitzending van muziek niet tot doel heeft. Muziek speelt een ondersteunende, niet-prominente rol. De muziekwerken of fragmenten mogen uitsluitend in streaming format aangeboden worden. Kortom: wanneer er op een website een muziekwerk direct begint met afspelen zodra bezoekers die website openen, is er al sprake van achtergrondmuziek. Maar ook wanneer er sprake is van het ter illustratie plaatsen van een muziekwerk of videobestand (waarin muziek is verwerkt) is er sprake van achtergrondmuziek op die website.

 

Keuzemogelijkheid: wél of geen muziek op je site

Iedereen met beschermde muziek op zijn website ontvangt sinds oktober 2010 eerst een brief waarin de eigenaar van de website gevraagd wordt een licentie af te sluiten bij STEMRA voor het gebruik van de muziek op zijn site. De eigenaar wordt ook de mogelijkheid gegeven om de muziek van zijn site te verwijderen. Wanneer hij dit aan STEMRA aangeeft en de muziek wordt daadwerkelijk van de website gehaald, verstuurt STEMRA geen factuur.

Meer informatie vind je hier:

Over achtergrondmuziek op je website ► (download pdf)

Over audio- en video-opnamen ► (download pdf)

Overeenkomst vervaardiging en distributie beelddragers ► (pdf download)

 

Wanneer is er geen licentie nodig?

Een koor kan op zijn website een link plaatsen naar een andere website, waar de beeld- en geluidsfragmenten van optredens en/of repetitiemateriaal ter beschikking worden gesteld. Als gelinkt wordt naar een legale bron (een website die de benodigde toestemmingen heeft verkregen voor het ter beschikking stellen van muziek) is het vooralsnog niet nodig om een licentie af te sluiten met STEMRA. Voorbeelden zijn Facebook, YouTube, Soundcloud en iCloud. We hebben de voorwaarden van de kanalen Spotify, Vimeo en ReverbNation nagelezen en zij geven aan, dat de uploader zelf verantwoordelijk is voor het regelen van de rechten van de geuploade muziek. Wij raden dan ook aan om de algemene voorwaarden van een platform altijd te controleren. Uiteraard kun je ook navraag doen bij de afdeling Digital van STEMRA.


Let op: Voor het verzenden van mp3, NoteWorthy, Sibelius e.d. repetitiemateriaal per email is in principe wel toestemming nodig. Het gaat hier om een auteursrechtelijk relevante handeling. De privacy wetgeving vormt echter geen uitzondering op het auteursrecht. Voor deze handelingen heeft STEMRA een downloadlicentie.

 

Audio- en video-opnamen

Koren die opnamen willen uitbrengen op CD of DVD, moeten rekening houden met een derde variant van auteursrecht: de afdracht aan STEMRA m.b.t. de rechten voor vermenigvuldiging en verspreiding van muziekopnamen. Net als bij het middels een on-demand structuur op een website aanbieden van muziekwerken of videobestanden moet hiervoor een speciale overeenkomst worden gesloten.

N.B. BALK heeft m.b.t. audio- en video-opnamen géén collectieve afspraken gemaakt met STEMRA, omdat niet ieder koor cd/dvd-opnames maakt.

Voor meer informatie ga naar www.bumastemra.nl en klik op de diverse links onder de kop ‘Muziekgebruikers’.

 

Auteurswet en arrangeren

Ieder die een auteursrechtelijk beschermd muziekstuk wil arrangeren heeft daar in beginsel toestemming voor nodig van de rechthebbende (componist/tekstschrijver of uitgever).

Als die toestemming wordt verleend zal daarvoor een (klein) bedrag moeten worden betaald. In het algemeen mag het arrangement alleen worden uitgevoerd (daaronder valt ook het zingen op een repetitie!) door het koor waarvoor het wordt aangevraagd. Uitgeven van het arrangement mag alleen met toestemming van de rechthebbende (zgn. autorisatie)

Vaak is het een hele zoektocht wie de rechthebbende is. Goede hulp daarbij is de site www.bumastemra.nl. Ga daar naar catalogus, daar staan 2 miljoen stukken vermeld met de naam van de rechthebbende.

Als dan eindelijk gelukt is de rechthebbende op te sporen, wordt helaas niet altijd op een verzoek om te mogen arrangeren gereageerd. Hoe dan te handelen?

Onderscheid moet worden gemaakt of een muziekstuk wel of niet is uitgegeven. In het geval dat een muziekstuk is uitgegeven en niet op een verzoek tot arrangeren wordt gereageerd, kan er een arrangement worden gemaakt dat alleen in kleine kring wordt gebruikt. Wel zal in dat geval voor ieder koorlid een origineel aangeschaft moeten worden en mag de arrangeur niet zijn naam onder de bewerking zetten.

Als een muziekstuk niet is uitgegeven en de rechthebbende reageert niet op je verzoek om te mogen arrangeren, mag het niet worden bewerkt! Door het stuk niet uit te geven maakt de componist/tekstschrijver duidelijk dat hij het alleenrecht wil uitoefenen.

Er zijn instanties die arrangementen tegen een redelijke vergoeding laten legaliseren. Bijvoorbeeld Chorusonline.nl en Zoecmusic.nl. Vaak wordt op hun verzoek tot legalisatie wel gereageerd.

 

Delen: